"Əmanətlərin sığortalanması haqqında" Azərbaycan Respublikası Qanununda dəyişiklik və əlavələrin edilməsi barədə" Azərbaycan Respublikasının 2009-cu il 8 may tarixli 810-IIIQD nömrəli Qanununun qüvvəyə minməsi ilə əlaqədar həmin Qanunun tətbiq edilməsini təmin etmək məqsədi ilə qərara alıram:
1. Azərbaycan Respublikasının Nazirlər Kabinetinə tapşırılsın ki, bir ay müddətində:
1.1. qüvvədə olan qanunvericilik aktlarının Əmanətlərin sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununda dəyişiklik və əlavələrin edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Qanununa uyğunlaşdırılması ilə bağlı təkliflərini hazırlayıb Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə təqdim etsin;
1.2. Azərbaycan Respublikası Nazirlər Kabinetinin və müvafiq mərkəzi icra hakimiyyəti orqanlarının normativ hüquqi aktlarının həmin Qanuna uyğunlaşdırılmasını təmin etsin və bu barədə Azərbaycan Respublikasının Prezidentinə məlumat versin;
1.3. öz səlahiyyətləri daxilində Əmanətlərin sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununda dəyişiklik və əlavələrin edilməsi barədə Azərbaycan Respublikasının Qanunundan irəli gələn məsələləri həll etsin.

I.Əmanətlərin sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununda (Azərbaycan Respublikasının Qanunvericilik Toplusu, 2007-ci il, 92, maddə 79) aşağıdakı dəyişiklik və əlavələr edilsin:
1. 2.1.2.6-cı maddədə Azərbaycan Respublikası Milli Bankının (bundan sonra - Milli Bank) uçot dərəcəsinin 1,8 mislindən sözləri bu Qanunun 8.1.20-ci maddəsinə uyğun olaraq müəyyən edilmiş həddən sözləri ilə əvəz edilsin;
2. 2.1.9-cu maddədə Milli Bank sözləri Azərbaycan Respublikasının Mərkəzi Bankı (bundan sonra - Mərkəzi Bank) sözləri ilə əvəz edilsin;
3. Qanunun mətnində Milli sözü Mərkəzi sözü ilə əvəz edilsin;
4. Aşağıdakı məzmunda 8.1.20-ci maddə əlavə edilsin və 8.1.20-ci maddə müvafiq olaraq 8.1.21-ci maddə hesab edilsin:
8.1.20. qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsinin yuxarı həddini Mərkəzi Bankla razılaşdırmaqla müəyyən edir;
5. 26-cı maddə aşağıdakı redaksiyada verilsin:
Fond tərəfindən hər bir iştirakçı bankda sığortalanmış əmanət üzrə əmanətin 100 faizi həcmində, lakin 30 (otuz) min manatdan çox olmamaq şərtilə kompensasiya ödənilir..

II. 2009-cu il yanvarın 1-dən sonra Mərkəzi Bankın uçot dərəcəsinin 1,8 mislindən yuxarı faiz dərəcələri ilə, lakin Əmanətlərin sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 8.1.20-ci maddəsinə uyğun olaraq müəyyən ediləcək faiz dərəcəsinin yuxarı həddinədək olan faiz dərəcələri ilə cəlb edilmiş əmanətlər qorunan əmanətlər hesab edilsin.

İyunun 4-də Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun İcraçı Direktoru Azad Cavadov Azərbaycan Respublikasında əmanətlərin sığortalanması sisteminin bu günkü və Əmanətlərin sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununa ediləcək dəyişikliklərdən sonrakı vəziyyətini ictimaiyyətin diqqətinə çatdırmaq məqsədi ilə mətbuat konfransı keçirdi. Konfransda cənab A. Cavadov çıxış edərək mətbuat nümayəndələrinə aşağıdakılar barədə məlumat verdi: Əmanətlərin sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikasının Qanunu 29 dekabr 2006-ci il tarixində Azərbaycan Respublikası Milli Məclisi tərəfindən qəbul edilmiş və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin Əmanətlərin Sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun tətbiq edilməsi barədə 09 fevral 2007-ci il tarixli 530 saylı Fərmanına uyğun olaraq Əmanətlərin Sığortalanması Fondu (bundan sonra - Fond) 12 avqust 2007-ci ildə fəaliyyətə başlamışdır.

Əmanətlərin sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 1-ci maddəsinə əsasən Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun yaradılmasının əsas məqsədi banklar və xarici bankların yerli filialları ödəmə qabiliyyətini itirdikdə, fiziki şəxslərdən əmanətə qəbul olunmuş pul vəsaitinin itirilməsi riskinin qarşısını almaq, maliyyə və bank sisteminin sabitliyini və inkişafını təmin etməkdir.
Azərbaycan Respublikası ərazisində fəaliyyət göstərən və fiziki şəxslərin əmanətlərinin cəlb edilməsi üçün bank lisenziyasına malik olan bütün banklar və xarici bankların yerli filialları Fondun məcburi iştirakçılarıdır. Əmanətlərin Sığortalanması Fondu iştirakçı bankları reyestrə daxil edir və onların üzvlüyünü təsdiq edən şəhadətnamə verir. Hazırda Əmanətlərin Sığortalanması Fonduna 42 bank üzv olmuşdur.

Azərbaycan Respublikasının Milli Məclisi 08 may 2009-cu il tarixli iclasında Əmanətlərin sığortalanması haqqında Qanunda dəyişikliklər və əlavələr edilməsi barədə Azərbaycan Respublikası Qanununu 1-ci oxunuşda qəbul etmişdir. Qanun yaxın vaxtlarda Azərbaycan Respublikası Prezidenti cənab İlham Əliyev tərəfindən imzalandıqdan sonra dərc edilməklə qüvvəyə minəcəkdir.
Qanun qüvvəyə mindikdən sonra qorunan əmanətlər üçün cəlb edildiyi günə illik faiz dərəcəsinin maksimum həddinin müəyyən edilməsinin Azərbaycan Respublikası Mərkəzi Bankının (bundan sonra  Mərkəzi Bank) uçot faiz dərəcəsindən asılılığı aradan qaldırılacaq. Qorunan əmanətlər üçün cəlb edildiyi günə illik faiz dərəcəsinin maksimum həddinin müəyyən edilməsi səlahiyyəti Mərkəzi Bankla razılaşdırılmaqla Əmanətlərin Sığortalanması Fondununun Himayəçilik Şurasına veriləcək.

Qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsinin yuxarı həddi və Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsi müddətlər üzrə aşağıdakı qaydada dəyişmişdir:

Tətbiq olunan dövr	Uçot faiz dərəcəsi	Qorunan əmanət üçün illik faiz dərəcəsinin həddi
13.08.2007  09.04.2008	13%	23,4%
10.04.2008  08.06.2008	14%	25,2 %
09.06.2008  13.10.2008	15%	27 %
14.10.2008  30. 10.2008	12%	21.6 %
31.10.2008-30.11.2008	10%	18%
01.12.2008-02.02.2009	8%	14.4%

Cədvəldən göründüyü kimi Əmanətlərin sığortalanması haqqında Qanuna dəyişikliklərin tətbiq olunduğu dövrə kimi, yəni 2009-cu il yanvar ayının 1-nə kimi qorunan əmanətlər üzrə illik faiz dərəcəsinin yuxarı həddi Mərkəzi Bankın uçot faiz dərəcəsindən asılı olaraq 14,4 faiz təşkil etmişdir.
Bundan başqa, qorunan əmanətlər üçün tətbiq ediləcək maksimum faiz dərəcəsinin müəyyən edilməsi zamanı banklar tərəfindən cəlb edilən əmanətlərin 80 faizindən artıq hissəsi (Beynəlxalq təcrübəyə əsaslanaraq) hansı faizlə qəbul olunubsa həmin faiz dərəcəsinin Mərkəzi Bankla razılaşdırmaqla Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Himayəçilik Şurası tərəfindən təsdiq edilməsi gözlənilir.

Gələcəkdə qorunan əmanətlər üçün maksimum faiz dərəcəsinin dəyişməsi banklar tərəfindən cəlb edilən əmanətlərin faiz dərəcəsinin dəyişməsindən asılı olaraq Mərkəzi Bankla razılaşdırılmaqla Əmanətlərin Sığortalanması Fondunun Himayəçilik Şurası tərəfindən baxıla bilər.

Fonda üzv olan banklarda fiziki şəxslərin ümumi əmanətləri 2009-cu ilin I rübü ərzində 1 746 862 min manat, qorunan əmanətləri 1 097 698 min manat (ümumi əmanətlərdə), qorunmayan əmanətçilərin əmanətləri (ümumi əmanətlərdə) 126 484 min manat, fiziki şəxslərin qorunmayan əmanətləri (ümumi əmanətlərdə) 522 680 min manat təşkil etmişdir. Beləliklə, 2009-cu ilin I rübü üçün fiziki şəxslərin ümumi əmanətlərinin 63 faizi qorunan əmanətlərin və 37 faizi isə qorunmayan əmanətlərin payına düşür. 2008-ci ilin IV rübü ilə müqayisədə 2009-cu ilin I rübü fiziki şəxslərin ümumi əmanətləri 35 605 min manat (2 faiz) artmış, qorunan əmanətlərdə isə 275 771 min manat (20 faiz) azalma müşahidə olunmuşdur. Lakin Qanuna edilmiş dəyişikliklərin 2009-cu il yanvarın 1-dən cəlb edilmiş əmanətlərə tətbiq olunması ilə əlaqədar artımın olması gözlənilir.

Bundan başqa Qanuna dəyişikliyə uyğun olaraq hər hansı iştirakçı bankda sığorta hadisəsi baş verərsə, əmanətçilər sığortalanmış əmanətlər üzrə əmanətin 100 % həcmində və maksimum 30 000 min manat məbləğində kompensasiya ala biləcəklər. Qeyd etmək lazımdır ki, kompensasiya məbləğinin 30 min manata çatdırılması MDB məkanında ən yüksək kompensasiya məbləğidir. Müqayisə üçün Qazaxıstanda kompensasiya məbləği 33 min, Rusiyada isə 25 min ABŞ dolları təşkil edir.

29 dekabr 2006-ci il tarixində ölkə parlamenti tərəfindən qəbul edilmiş və Azərbaycan Respublikası Prezidentinin 09 fevral 2007-ci il tarixli 530 nömrəli Fərmanına əsasən 2007-ci ilin 12 avqust tarixindən əmanətlərin kompensasiya mexanizmi qüvvəyə minmişdir.

Fondun əsas fəaliyyəti iştirakçı banklardan əmanətlərin sığortalanması üçün sığorta haqlarını toplamaq, qanuna uyğun olaraq Fondun pul vəsaitinin təhlükəsizliyini təmin etmək və bankda sığorta hadisəsi baş verdikdə qorunan əmanətçilərə sığortalanmış əmanətlərin ödənilməsini təmin etməkdir.

Azərbaycan Respublikasında fiziki şəxslərdən əmanətlər cəlb etmək hüququ olan və Əmanətlərin Sığortalanması Fondundan şəhadətnamə almış banklar və xarici bankların yerli filialları Fondun iştirakçılarıdır.

• Fondun iştirakçısı olmasını təsdiqləyən şəhadətnamə əmanətçilərə xidmət göstərilən yerlərdə asılmalıdır;
• Əmanətlərin sığortalanması, o cümlədən kompensasiyaların ödənilməsi şərtləri, habelə Fondun fəaliyyəti ilə bağlı elanların verildiyi və bildirişlərin dərc edildiyi KİV-lər barədə məlumatlar bank əmanəti və ya bank hesabı müqaviləsində verilməli və bankın yerləşdiyi binada əmanətçilərə xidmət göstərilən yerlərdə yazılı şəkildə asılmalıdır;
• əmanətçilərin yazılı və şifahi sorğularına əsasən sığorta sistemində bankın iştirakı, əmanətlərin sığortalanması şərtləri və kompensasiyalar barədə məlumat verilməlidir.

• adsız depozit sertifikatları;
• fiziki şəxslərin sahibkarlıq fəaliyyəti ilə əlaqədar açdıqları bank hesablarındakı pul vəsaitləri;
• ödəniş müddətlərinin başa çatıb-çatmamasından asılı olmayaraq əmanətçinin banka olan borcunun əsas məbləği və faizləri həcmində pul vəsaitləri;
• bank qarşısında öhdəliklərin təminatı olan pul vəsaitləri;
• yerli bankların ölkə ərazisindən kənarda açılmış bölmələri tərəfindən cəlb olunmuş pul vəsaitləri;
• qeyri-qanuni yolla əldə olunduğu qanunvericiliyə müvafiq qaydada müəyyən edilmiş pul vəsaitləri;
• cinayət törədilməsi nəticəsində əldə edildiyi barədə məhkəmə qərarı olan pul vəsaitləri;
• üzərində qanuna müvafiq qaydada həbs qoyulmuş pul vəsaitləri;
• cəlb edildiyi günə 15% -dən yuxarı illik faiz dərəcəsi ilə qəbul edilmiş əmanətlər;
• fiziki şəxsin bankın vəkalətli idarəetməsində olan pul vəsaitləri;
• bankla yaxın əlaqəsi olan şəxslərin (bankın Müşahidə Şurasının, İdarə Heyətinin və Audit Komitəsinin üzvləri və onlarln yaxın qohumları, bankın iri səhmdarları (10 faiz və daha çox səsvermə hüququ olan səhm sahibləri) və onların yaxın qohumlarının əmanətləri.

Əmanətçilər əmanətlərinin sığortalanması üçün heç bir ödəniş etmirlər, sığorta haqlarını yalnız banklar ödəməlidirlər.

Hörmətli Əmanətçilər, Azərbaycan Respublikası Milli Bankı 14 oktyabr 2008-ci il tarixdə uçot faiz dərəcəsini 12 %, 31 oktyabr 2008-ci il tarixdə isə 10 % müəyyən etmişdir. Əmanətlərin Sığortalanması haqqında Azərbaycan Respublikası Qanununun 2.1.2.6-cı maddəsinə əsasən cəlb edildiyi günə Azərbaycan Respublikası Milli Bankının (bundan sonraMilli Bank) uçot dərəcəsinin 1,8 mislindən yuxarı illik faiz dərəcəsi ilə qəbul edilmiş əmanətlər qorunmayan əmanətlər hesab olunur.

Göründüyü kimi üzv banklar (üzv bankların siyahısı interner səhifəmizdə göstərilmişdir) tərəfindən 31 oktyabr 2008-ci il tarixdən etibarən Milli Bankın uçot faiz dərəcəsinin 1,8 mislindən yuxarı, yəni 18 % -dən yuxarı illik faiz dərəcəsi ilə qəbul edilən əmanətlər qorunmayan əmantlər hesab olunur.

31 oktyabr 2008-ci il tarixdən əvvəl qəbul edilmiş əmanətlər əgər qəbul edildiyi tarixdə qorunan əmanətlər sayılmışsa, Milli Bankın uçot faiz dərəcəsinin dəyişdirilməsindən asılı olmayaraq, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu tərəfindən qorunur və sığorta hadisəsi baş verərsə bu əmanətlərə görə kompensasiya ödəniləcəkdir.

Məsələn: Əmanətçi 05 oktyabr 2008-ci il tarixdə üzv banklardan birinə 21,4 % dərəcəsi ilə əmanət yerləşdirmişdir. Həmin tarixdə Milli Bankın uçot faiz dərəcəsi 15 % təşkil etdiyi üçün, yəni illik 27 %-ə qədər qəbul olunmuş əmanətlər qorunan əmanətlər hesab olunduğu üçün, həmin əmanətçinin əmanətləri 31 oktyabr 2008-ci il tarixdən sonrakı dövrdə də qorunan əmanət sayılır.

Nəzərinizə çatdırırıq ki, Əmanətlərin Sığortalanması Fondu fəaliyyətə başladığı tarixdən (13 avqust 2007-ci il) Milli Bankın uçot faiz dərəcəsində aşağıdakı qaydada dəyişikliklər olmuşdur:

Tətbiq olunan dövr	Uçot faiz dərəcəsi	Qorunan əmanət üçün illik faiz dərəcəsinin həddi
13.08.2007  09.04.2008	13%	23,4%
10.04.2008  08.06.2008	14%	25,2 %
09.06.2008  13.10.2008	15%	27 %
14.10.2008  30. 10.2008	12%	21.6 %
31.10.2008-dən etibarən	10%	18%

Milli Bankın uçot faiz dərəcəsinə uyğun olaraq göstərilən dövrlərdə illik faiz dərəcələrindən yuxarı həddə yerləşdirilən əmanətlər qorunan əmanətlər sayılmır.

Səhifəyə 8212 dəfə baxılıb